Bài 1: Các vấn đề cần chuẩn bị “trước khi mang thai”

Thật là một quyết định tuyệt vời khi bạn mong muốn có con. Một đứa bé xuất hiện trên đời sẽ là một thiên thần bé nhỏ đáng yêu. Bé sẽ là minh chứng cho hạnh phúc của một gia đình nhỏ đang được ươm mầm. Cuộc sống của gia đình hai bên, gia đình nhỏ của bạn và cuộc sống của riêng bạn đang mở sang một trang mới. Hãy để Mẹ Đẹp Bé Khỏe sánh bước cùng bạn và gia đình chuẩn bị thật tốt để đón chờ bé yêu nhé!

Khi bạn chuẩn bị mang thai, bạn nên kiểm tra lại thói quen sinh hoạt của mình. Đôi khi bạn cần thai đổi 1 chút để đảm bảo an toàn cho sức khỏe của mẹ và con. Bên cạnh những chuẩn bị về tâm lý và tài chính, một điều không thể thiếu là sự chuẩn bị về sức khỏe của hai vợ chồng.

Sau đây là một số việc cần làm theo thứ tự thời gian:

6 tháng trước khi mang thai

Nếu bạn quá gầy hay quá béo thì đây là thời điểm thích hợp để bạn thay đổi chế độ ăn hàng ngày nhằm đảm bảo cân nặng của mình nằm trong giới hạn chuẩn. Chỉ số BMI – hay gọi là chỉ số khối cơ thể – được dùng để đánh giá mức độ gầy hay béo của mỗi người. Chỉ số BMI được tính như sau: BMI = Cân nặng / (chiều cao x chiều cao). Trong đó: Cân nặng tính theo đơn vị Kg, chiều cao tính theo đơn vị Met.

* Nếu chỉ số BMI < 18,5: Bạn quá gầy. Nghiên cứu cho thấy những phụ nữ có BMI < 18,5 có nguy cơ sẩy thai cao hơn bình thường 17%.

* Nếu chỉ số BMI > 23: Bạn quá béo và nếu có thai, trẻ đẻ ra có nguy cơ mắc các bệnh béo phì và bệnh tiểu đường.

Bạn nên bắt đầu chú ý đến chế độ ăn của mình, nên ăn nhiều rau quả tươi, hạn chế các loại thức ăn chế biến sẵn, hạn chế chất béo, bánh ngọt … Bạn nên thiết kế khẩu phần ăn của mình đa dạng để bảo đảm cung cấp đủ dinh dưỡng nhưng không gây thừa năng lượng.

Bạn và chồng cũng cần thống nhất về việc ngừng hoặc bỏ thuốc lá, rượu và các chất kích thích… vì các chất này ảnh hưởng đến chất lượng tinh trùng cũng như làm tăng các nguy cơ: sẩy thai, thai chết lưu, đẻ non, gây dị tật cho thai nhi…

Nếu bạn hay bất cứ ai hút thuốc lá khi ở gần bé hoặc trong lúc bạn mang thai thi sức khỏe của bé cũng bị ảnh hưởng bởi khói thuốc lá, mà cụ thể là các chất độc hại như nicotin và cacbon monoxide có trong thuốc lá.

Ngay từ bây giờ bạn cũng nên quan tâm đến đến việc hạn chế rượu bia (nếu bạn là người thường xuyên hoặc thỉnh thoảng phải uống rượu bia do công việc hay do quan hệ bạn bè). Chua có nghiên cứu nào xác định được múc độ uống rượu như thế nào thì sẽ ảnh hưởng tới thai nhi, nhưng rượu có thể gây nên chứng ngộ độc rượu thai nhi là một tình trạng bệnh lý nặng đã được chứng minh. Nghiện rượu cũng làm tăng nguy cơ sẩy thai nên tốt nhất là bạn nẹn hạn chế rượu ngay từ bây giờ và không nên uống một giọt nào trong thời gian mang thai.

Hãy báo cho bác sĩ biết hai vợ chồng bạn đang bị bệnh gì, đang dùng thuốc gì, tiền sử bệnh của gia đình hai bên để có được những lời khuyên hợp lí trước khi thụ thai.

3 tháng trước khi mang thai

Bạn có thể đi tiêm phòng một số bệnh như: thủy đậu (trái rạ), cúm, Rubella vì nếu mắc những bệnh này trong 3 tháng đầu của thai kỳ thì thai nhi có nguy cơ bị dị tật bẩm sinh rất cao.

Riêng Rubella, nếu bạn không chắc mình đã được miễn dịch hay chưa thì hãy yêu cầu thử máu để xác định số lượng kháng thể có đủ hay không trước khi tiêm ngừa. Chủng ngừa rubella phải được tiêm trước khi thụ thai ít nhất là 3 tháng

Nếu ở Hà Nội bạn có thể tiêm phòng ở một số địa chỉ:

* Trung tâm Y tế dự phòng sở Y tế Hà Nội – 70 Nguyễn Chí Thanh, điện thoại: 04.7730268

* Trung tâm Y tế dự phòng sở Y tế Hà Nội – 50C Hàng Bài, điện thoại: 04.8229263

* Trung tâm tiêm chủng Quốc Tế – 4 Sơn Tây, điện thoại: 04.7339803

Nếu bạn ở TP. Hồ Chí Minh bạn có thể tiêm phòng ở:

* Viện Pasteur TP.HCM tại số 282 Nam Kỳ Khởi Nghĩa Phường 8 Quận 3 TP.HCM

* Đội Y tế Dự phòng của các Trung tâm Y tế Quận Huyện..

Ở các tỉnh và thành phố khác thì bạn nên liên hệ các bệnh viên đa khoa hoặc chuyên khoa sản đều có dịch vụ này.

Nếu bạn đang sử dụng thuốc tránh thai hoặc đang đặt vòng thì đây cũng là thời điểm thích hợp để dừng thuốc hoặc tháo vòng và chuyển sang sử dụng biện pháp tránh thai khác thích hợp hơn (VD: bao cao su).

Nếu bạn đang đặt vòng tránh thai thì tất nhiên là phải tới bác sĩ để lấy nó ra. Nếu bạn đang uống thuốc tránh thai hay sử dụng một loại hormone nào đó dạng tiêm thì hãy đợi cho đến khi kỳ kinh nguyệt trở nên đều đặn và phải trải qua ít nhất 3 chu kỳ kinh mới nên có bầu.

Nếu bạn có bầu ngay sau khi ngừng thuốc thì cũng đừng lo lắng. Một số nghiên cứu đã chỉ ra rằng các phương pháp tránh thai được phép sử dụng hiện nay không làm tăng nguy cơ bị sảy hay gây ra các dị thường ở thai nhi. Trên thực tế, những phụ nữ uống thuốc tránh thai có tỉ lệ sảy thai, hỏng thai thấp hơn những phụ nữ không sử dụng thuốc tránh thai.

Ngoài ra, hãy đảm bảo bạn tiêm vaccin ít nhất trước khi thụ thai 1 tháng.

2 tháng trước khi mang thai

Bạn và gia đình nên tẩy giun vì bạn sẽ ko thể tẩy giun trong khi mang thai. Đặc biệt cần phải tẩy giun cho toàn bộ thành viên trong gia đình cùng một thời gian để đảm bảo không có sự lây chéo ngược lại.

Hãy bớt uống cà phê vì chất cafein sẽ gây ảnh hưởng không tốt cho thai nhi. Nếu uống nhiều hơn 3 tách cà phê mỗi ngày thì bạn sẽ khó có thai.

Chưa có nghiên cứu nào cho thấy stress ảnh hưởng đến khả năng thụ thai nhưng chắc chắn giảm stress ngay từ bây giờ sẽ có ích hơn cho cuộc sống của bạn.

1 tháng trước khi có thai

Bạn hãy bắt đầu uống bổ sung viên Sắt và acid Folic để phòng tránh dị tật ống thần kinh cho thai nhi. Việc bổ xung Acid folic quan trọng nhất là trước khi mang thai 1 tháng và sau đấy 3 tháng. Và tiếp tục uống acid folic kèm với sắt đến khi sau khi sinh ít nhất một tháng (Bạn nên lựa chọn viên sắt có chứa 60mg sắt nguyên tố, và acid folic: 400mcg).

Ngoài ra hai vợ chồng bạn nên thu xếp đi kiểm tra sức khỏe toàn diện. Bác sỹ sẽ cho các bạn làm một số xét nghiệm sau:

* Xét nghiệm công thức máu: Xem bạn có bị mắc các bệnh về máu như: thiếu máu, bất thường tế bào máu… cũng như cho bạn biết nhóm máu của mình.

* Xét nghiệm hóa sinh máu: Xem bạn có bị mắc bệnh tiểu đường, đánh giá chức năng gan, thận cũng như phát hiện các bất thường khác nếu có.

* Xét nghiệm nước tiểu: Tìm các yếu tố bất thường trong nước tiểu như: hồng cầu, bạch cầu, protein, glucose, vi khuẩn…

* Siêu âm ổ bụng: Đánh giá về hình thái học và phát hiện các bất thường các tạng trong ổ bụng như: gan, lách, tụy, thận, tử cung, buồng trứng.

* Điện tâm đồ: Phát hiện các bệnh về tim như: rối loạn nhịp tim, nhồi máu cơ tim…

* Xét nghiệm một số bệnh lây truyền qua đường máu: như Viêm gan B, HIV…

* Khám phụ khoa: Phát hiện các yếu tố nguy cơ có thể ảnh hưởng đến việc mang thai như: Viêm nhiễm đường sinh dục, polyp cổ tử cung..

* Khám nha khoa: Rất nhiều bà mẹ vì không coi trọng mà bỏ qua bước khám này. Trên thực tế, phụ nữ trong quá trình mang thai và sau khi sinh rất dễ mắc các bệnh răng miệng do phải ăn số lượng nhiều, ăn nhiều bữa. Thao tác đơn giản là lấy cao răng sẽ giúp các bạn hạn chế được nguy cơ mắc các bệnh: viêm lợi, viêm quanh cuống, abces răng… vì nếu mắc các bệnh này trong thời kỳ mang thai hay thời kỳ cho con bú sẽ gây khó khăn cho việc điều trị.

Ngoài các công việc nói trên, bạn nên chú ý them một số vấn đề sau để chuẩn bị chào đón một thành viên mới trong gia đình:

–         Tuổi tác rất quan trọng: nếu bạn mới 20 tuổi thì rất ít rơi vào tình trạng hiếm muộn, do đó đừng vội đến bác sĩ nếu sau 3 tháng vẫn có gì, nếu bạn gần 40 tuổi mà sau 6 tháng vẫn chưa có tin vui thì nên đến bác sĩ sản khoa để được tư vấn.

–         Đừng xáo trộn nếp sống: giữ nếp sống bình thường là rất quan trọng cho tâm lý của bạn. Đùng cố biến mong muốn có con thành tâm điểm cho cuộc sống của bạn

Chúc bạn và gia đình sức khỏe – hạnh phúc!