Giấc ngủ của Bé

Chúc mừng bạn đã vượt cạn thành công! Chúc mừng “Mẹ tròn con vuông” và đặc biệt là chúc mừng “Mẹ Đẹp Bé Khỏe” – hạnh phúc bền lâu.

Chắc hẳn lúc này, vòng tay của Mẹ, nhất là người Mẹ lần đầu có con, vẫn còn lỏng lẽo, vẫn còn lúng túng lắm! Nếu như lúc mang thai bạn lo lắng mong chờ một phần thì lúc này bạn hạnh phúc, bối rối, luống cuống với cả đôi tay của chính mình gấp nhiều phần hơn thế nữa! Bé có đủ ấm không? Bé có đủ no không? Sữa Mẹ có đủ nhiều không? Không biết có bao nhiêu câu hỏi mà cho dù trước đây bạn có tìm hiểu kĩ bao nhiêu, nhiều bao nhiêu thì bây giờ dường như bạn vẫn cảm thấy thiếu, bạn cần hỏi 1 ai đó, bạn cần nghe thêm 1 ai đó, bạn cần biết có bao nhiêu người giống như bạn, họ đã làm thế nào … Hãy chia sẻ với Mẹ Đẹp Bé Khỏe, hãy để chúng tôi, những người đã từng làm cha mẹ, những người có con trai, con gái, những người có chuyên môn và cập nhật kiến thức từ rất nhiều nguồn (không chỉ riêng sách vở) đồng hành cùng bạn! Vâng, chúng tôi sẽ đồng hành cùng các bạn như chúng tôi đã và đang làm những gì tốt đẹp nhất cho trẻ em Việt Nam, cho một thế hệ mới ở Việt Nam.

Mẹ Đẹp Bé Khỏe rất tự hào cùng bạn bắt đầu hành trình chăm sóc bé yêu ngay từ những ngày đầu này.

Chăm sóc bé sơ sinh thì không thể nào bỏ qua nhu cầu tối quan trọng của cho sự phát triển của bé: NGỦ

Thời gian đầu sau khi chào đời, bé có xu hướng tỉnh giấc nhiều về đêm, mỗi ngày bé có thể ngủ 16 tiếng. Sau đây là một số cách rèn luyện cho bé có được những giấc ngủ ngon:

– Tăng cường các hoạt động ban ngày cho bé, khi bé thức giấc, bạn nên nói chuyện, massage, chơi đùa với bé.

– Kiểm tra tã của bé: tình trạng tã của bé đóng vai trò quan trọng với chất lượng giấc ngủ. Bé không thể ngủ ngon nếu tã bị ướt do bé tè dầm. Trước khi ngủ, bạn nên kiểm tra tã cho bé thật cẩn thận. Bé quấy khóc trong khi ngủ, nguyên nhân có thể do bé khó chịu vì tã ướt.

– Vệ sinh giường cũi: bạn không nên chuyển cũi, hay chỗ ngủ của bé sang nhiều địa điểm khác nhau. Tuy còn nhỏ, bé cũng có thể cảm nhận được môi trường mới và xuất hiện cảm giác bất an. Những đồ dùng như chăn, gối, cũi của bé cũng nên được vệ sinh sạch sẽ.

– Chú ý đến điều kiện không khí: phòng quá nóng hoặc quá lạnh sẽ cản trở giấc ngủ của bé. Hơn nữa, ngủ trong phòng kín, bé dễ có nguy cơ đối mặt với hội chứng đột tử ở bé sơ sinh. Vì vậy, bạn nên đảm bảo phòng của bé luôn thoáng mà vẫn ấm áp.

– Cho bé ngủ đúng giờ quy định: Bạn có thể tạo những hoạt động thư giãn như hát, kể chuyện để giúp bé ngủ đúng giờ. Ngoài ra, bạn nên bật một bản nhạc dành cho bé mỗi lần đi ngủ. Dần dần, bé sẽ hình thành phản xạ không điều kiện với những yếu tố này, nghĩa là, mỗi lúc nghe bạn hát ru hoặc được nghe nhạc là đến giờ bé cần phải đi ngủ.

– Vỗ về bé: Nếu bé bị trớ hoặc khóc trước giờ ngủ, bạn nên bế, dỗ bé. Nếu bé không ngừng khóc, bạn có thể trò chuyện hoặc xoa (vỗ) nhẹ vào lưng để bé thoải mái.

– Cho bé bú đêm: Khi bé thức giấc để bú đêm, bạn nên bật ánh đèn mờ, giọng nói nhỏ và những cử động nhẹ để tránh việc bé bị thức giấc hoàn toàn và khó ngủ lại.

Lưu ý: Một số bé có khả năng ngủ liền mạch ngay từ vài tháng sau sinh và chỉ thức giấc khi bé đói trong khi một số bé khác lại quấy khóc liên miên. Bạn nên nắm rõ lịch trình ngủ của bé và phát hiện ra những nguyên nhân bé kém ngon giấc để tìm cách điều chỉnh phù hợp.

Việc bé ngon giấc có liên quan đến cách chăm sóc và thói quen sinh hoạt của cha mẹ. Nếu kiên trì, bạn sẽ sớm tạo cho bé thói quen ngủ ngon cả đêm ngay từ bây giờ.

Khoảng 6-8 tuần đầu tiên, nhiều bé không thể thức quá 2 giờ đồng hồ. Nếu bạn cho bé chơi đùa quá số thời gian trên mới cho bé ngủ, bé có thể bị mệt và khó khăn khi ngủ. Bạn nên nhận biết dấu hiệu bé uể oải để cho bé đi ngủ kịp thời.

Nếu bé dùng tay dụi mắt, kéo tai hoặc bé có dấu hiệu quấy khóc, có thể bé đã buồn ngủ. Bạn có thể dỗ bé ngon giấc bằng những bài hát ru ngọt ngào hoặc bật cho bé nghe những bản nhạc dành cho các bé sơ sinh.

Một số vấn đề cần quan tâm để giúp bé có giấc ngủ ngon:

Dạy bé phân biệt giữa ngày và đêm

Những tuần lễ đầu tiên sau khi chào đời, bé có thể ngủ 14-18 giờ đồng hồ mỗi ngày. Phần lớn các bé không thể ngủ liền mạch mà thường thức giấc sau 2-3 giờ đồng hồ, cho dù đó là ban ngày hay ban đêm.

Nguyên nhân bé ngủ giấc ngắn

– Do đặc điểm sinh học, chu kỳ tuần hoàn cho một giấc ngủ của bé thường ngắn hơn người lớn.

– Do não chưa hoàn thiện nên nhiều bé thường có cử động chớp mắt khi ngủ. Vì vậy, bé dễ bị tỉnh giấc.

Khoảng 2 tuần tuổi trở lên, bạn có thể dạy bé cách nhận diện ban ngày và ban đêm.

– Bạn không nên cho bé ngủ một giấc dài vào ban ngày. Thay vào đó, khoảng 2-3 giờ đồng hồ một lần, bạn nên đánh thức bé dậy để cho bé bú.

– Ban ngày, bạn nên vui chơi với bé nhiều hơn. Bạn có thể cho bé nghe nhạc hoặc rung những chiếc lục lạc để khiến bé vui vẻ. Bé sẽ cảm nhận được rằng, ban ngày là khoảng thời gian để vui chơi.

– Đến giờ ngủ, bạn nên đặt bé trong căn phòng yên tĩnh và hơi tối. Bạn có thể sử dụng một ngọn đèn ngủ, ánh sáng nhạt cho bé.

– Khi bé bú đêm, bạn không nên nói chuyện hoặc vui chơi với bé. Bạn chỉ nên tập trung vào việc cho bé bú; sau đó, bạn nhanh chóng dỗ bé ngủ lại.

Đọc sách cho bé

Bạn có thể đọc sách cho bé nghe ngay khi bé còn trong bụng mẹ. Các chuyên gia cho rằng, đọc sách sẽ khiến bé sơ sinh tăng khả năng ngôn ngữ. Nghiên cứu khoa học chứng minh rằng, trí thông minh ở bé có liên quan đến việc bé nhận biết được bao nhiêu từ vựng.

Bạn nên duy trì thói quen đọc cho bé nghe một câu chuyện trước giờ đi ngủ.

Hát ru cho bé

Các bé rất thích nghe giọng nói của cha mẹ, nhất là khi những giọng điệu này lên – xuống theo lời một ca khúc. Bạn có thể chọn nhiều bài hát ru khác nhau để ngân nga cho bé nghe. Bé sẽ nhận biết được tín hiệu hát ru từ mẹ đồng nghĩa với việc phải đi ngủ.

Âm nhạc dành cho bé

Bạn có thể cho bé nghe những bản nhạc dành cho bé sơ sinh. Bạn cũng nên nhớ chọn thể loại nhạc êm dịu và vặn nhỏ âm thanh để tránh gây ồn ào cho bé. Nghiên cứu cho thấy, âm nhạc có tác dụng xoa dịu tâm hồn, giúp bé ngon giấc, phát triển tư duy và trí tưởng tượng.

Cần luôn nhớ rằng trẻ lớn lên trong giấc ngủ, vì vậy một giấc ngủ ngon và chất lượng sẽ giúp bé phát triển toàn diện cả về thể chất và trí tuệ.

Hình thành thói quen cho trẻ

Hình thành thói quen trước khi đi ngủ sẽ giúp trẻ dễ đi vào giấc ngủ và ngủ ngon hơn.

Điều này có nghĩa là bạn hãy cho bé đi ngủ đúng giờ quy định và đừng bao giờ phá vỡ “luật” này.

Nhiệt độ phòng thích hợp

Đây cũng là một trong những yếu tố rất quan trọng để giúp trẻ ngon giấc. Nhiệt độ không quá nóng hay không quá lạnh sẽ rất thích hợp đối với bé để có một giấc ngủ ngon.

Cắt giảm thời gian ngủ ngày

Nếu trẻ được ngủ ngày quá nhiều sẽ khiến trẻ quấy khóc và khó ngủ vào bạn đêm. Chính vì thế bạn không nên để trẻ ngủ ngày nhiều.

Phòng ngủ của bé phải yên tĩnh

Giảm tối thiểu các kích thích của ngoại cảnh cũng như nội tại lên hệ thần kinh của trẻ trong lúc ngủ, điều quan trọng nhất là phải tránh tiếng ồn và ánh sáng vì chúng sẽ làm cho giấc ngủ của bé không sâu và dễ thức giấc.

Không nên cho bé ăn quá no

Bên cạnh những yếu tố trên bạn cũng cần lưu ý các kích thích khác như để trẻ đói hoặc ăn quá no, không vệ sinh thân thể, quần áo quá chật, nằm sai tư thế, nơi ngủ bẩn chật và không thông thoáng đều gây tác hại xấu trên giấc ngủ.

Dành thời gian cho trẻ nghỉ ngơi

Sau bữa ăn tối, hãy dành cho trẻ thời gian nghỉ ngơi và thư giãn. Nên nhớ rằng, càng hoạt động nhiều trước khi đi ngủ, càng khiến cho trẻ khó ngủ hơn hay trong giấc ngủ trẻ thường bị giật mình.

Tránh các chất kích thích

Các chất kích thích chính là “thủ phạm” gây rối loạn giấc ngủ của bé vì thế bạn tuyệt đối không cho bé sử dụng đồ uống có chứa caffeine.

Ðể tạo cho bé một giấc ngủ trọn vẹn, bà mẹ nên bắt đầu tập cho bé khi bé được vài tuần tuổi. Mọi đứa bé đều rất chịu các cách vỗ về thông thường như cho bú, ngậm núm vú cao su, bồng bế đi tới đi lui, lúc lắc đồ chơi, ru hát… trước khi ngủ.

Nếu có điều kiện nên đặt bé ngủ nôi. Trong những đêm đầu, bé có thể khóc quấy rất nhiều lần trong đêm. Sau một tuần, bé sẽ tự biết ngủ trở lại một mình khi bị tỉnh giấc mà không cần mẹ can thiệp. Cần nhớ, nếu bé đã quen cách vỗ về nào đó, ví dụ phải được bồng đi tới đi lui thì bạn phải làm việc đó nhiều lần trong đêm thì bé mới ngủ được. Khi tập cho bé tự ngủ trở lại một mình, bà mẹ sẽ chỉ chịu đựng nhiều trong tuần đầu do bé chưa quen. Nhưng về lâu dài sẽ được lợi rất nhiều. Ngoài ra bạn phải:

– Tạo môi trường ngủ tốt: Phòng ốc, chỗ ngủ yên tĩnh, thoáng mát.

– Ðặt bé vào chỗ ngủ đúng giờ dù bé còn thức.

– Khi bé khóc mẹ không nên để lâu mà cần đến sớm để trấn an bé, tốt nhất bằng lời nói, vài cử chỉ vuốt ve, nhưng nên nhớ không nựng nịu quá mức.

– Không la hét nếu bé quấy khóc dai hoặc bị bỏ vào nôi như là biện pháp để trừng phạt bé.

Sau khi được tập luyện, một đứa bé chỉ quấy khóc nhiều trong đêm nếu chúng thật sự có vấn đề khó chịu hoặc bị đau trong cơ thể. Ðó là lúc cha mẹ phải quan tâm can thiệp giúp bé.

Bạn không nên hát ru sau khi bé giật mình thức giấc. Nếu bé trở mình, hoảng hốt thì bé có thể gặp phải nỗi sợ hãi trong giấc ngủ. Lúc này, bạn không cần thiết phải cuống quýt đánh thức bé dậy, dỗ dành bé. Bạn nên để bé tự quay lại giấc ngủ sau đó.

Việc hát ru lúc nửa đêm còn khiến bé hình thành phản xạ xấu, tức là bé chỉ chịu ngủ khi có mẹ hát ru.

Những giấc ngủ ban ngày của bé đóng vai trò quan trọng nhưng bạn không nên tạo cho bé thói quen ngủ muộn vào buổi tối.

Đánh thức bé khi bé cựa mình: khi bé tỉnh giấc hẳn, bé mới cần được cha mẹ dỗ dành. Nếu mỗi lần bé cựa mình mà bạn đã “nựng nịu”, nhằm mong bé ngủ ngon hơn thì bé sẽ buộc bạn phải thức đêm nhiều hơn.

Nhiều bé trong 2 tháng đầu thường thức, quấy khóc gần như suốt đêm (khóc dạ đề), khiến người mẹ luôn trong trạng thái stress vì mất ngủ và phải chăm con.

Khoảng 3 tháng tuổi trở lên, bé có thể ngủ dài giấc hơn về ban đêm. Phần lớn các bé khỏe mạnh được mẹ ôm ấp và cho bé sẽ cảm thấy dễ chịu là nhanh chóng quay trở lại giấc ngủ.

Nếu một vài buổi đêm, bé quấy khóc không ngừng mà bạn cũng không tìm ra cách dỗ dành hiệu quả thì có thể bé đang bị đau bụng hoặc mắc chứng bệnh nào khác…

Một số yếu tố khác khiến bé hay quấy khóc về ban đêm là:

– Bé có thể bị đầy bụng, trướng bụng khi ngủ. Nếu chứng khó ngủ của bé có liên quan đến chứng đau bụng hay còi xương (hoặc chứng bệnh nào khác), bạn nên đưa bé đi khám. Tuyệt đối không nên tự chẩn đoán bệnh hoặc bổ sung canxi cho bé, vì sử dụng thuốc tùy tiện thường gây hại thận hoặc gây nên những trục trặc sức khỏe khác.

– Bé thiếu canxi, có liên quan đến chứng còi xương. Trường hợp này, bé có thể xuất hiện một số dấu hiệu đi kèm như bé chậm mọc răng, hay ra mồ hôi trộm, rụng tóc hình vành khăn…

– Bé bị thay đổi địa điểm ngủ: bạn chuyển cho bé từ ngủ cũi sang ngủ giường…

– Do bé đói hoặc tè ướt tã.

– Do tâm lý bé bị xáo trộn: giai đoạn mẹ đi làm, bé phải ở nhà với người khác…

– Bé bị viêm họng, côn trùng cắn, thời tiết nóng bức, bé bị viêm não, thiếu kẽm hoặc mắc phải một số chứng bệnh nào khác như viêm tai giữa, mắc chứng giun kim…

Chu kỳ ngủ của trẻ sơ sinh

Trẻ sơ sinh có chu kỳ ngủ không đều, và cần khoảng 6 tháng để bé ngủ đều. Trong khi trẻ sơ sinh ngủ trung bình 16-17 giờ/ngày, bé chỉ có thể ngủ 1-2 giờ/giấc. Khi trẻ lớn lên, thời gian ngủ giảm dần. Một bé 6 tháng tuổi thức giấc trong đêm là chuyện bình thường, nhưng bé chỉ thức vài phút rồi tự ngủ lại. Đây là vài gợi ý để giúp bé ngủ ngon hơn:

   1/ Cố gắng giữ bầu khí yên lặng. Khi cho bé bú hoặc thay tả cho bé trong đêm, bạn hãy tránh kích thích hoặc đánh thức để bé có thể ngủ lại được dễ dàng.

   2/ Đừng để bé ngủ ban ngày lâu quá. Nếu bé ngủ nhiều ban ngày, thì bé sẽ thức giấc ban đêm.

   3/ Cứ để bé nằm trong nôi khi bé thức giấc. Bé học thư giãn và tự dỗ giấc ngủ. Nếu bạn tập thói quen bế bé hoặc đung đưa ru bé ngủ, thì bé cần đến bạn ru ngủ khi bé thức giấc trong đêm.

   4/ Tránh cho bé ngủ với núm vú cao su. Núm vú này chỉ được dùng để thỏa mãn nhu cầu nút, chứ không phải để ngủ. Nếu trẻ bắt đầu buồn ngủ, thì nên nhẹ nhàng lấy núm vú ra.

   5/ Bắt đầu trì hoãn phản ứng của bạn khi trẻ nổi cáu lúc 4-6 tháng tuổi. Hãy chờ vài phút trước khi can thiệp, vì trẻ có thể tự dỗ ngủ. Nếu trẻ tiếp tục khóc, thì bạn kiểm soát bé, nhưng nên tránh bật đèn, chơi đùa, bế lên hoặc đung đưa. Nếu trẻ tiếp tục khóc, hãy chờ vài phút nữa rồi xem bé lại. Có thể bé đói, tiểu tiêu, sốt hoặc khó chịu.

Bé ngủ hay bị vặn mình là có hiện tượng thiếu canxi, nên cho bé tắm nắng mỗi ngày khoảng 15 phút trước 9h sáng.

Tốt nhất là đêm ngủ nên đóng bỉm + mặc quần dài, đắp chăn mỏng cho bé, không quấn kỹ. Lót 1 tấm khăn bông (khăn tắm) xuống chỗ bé nằm. Kịch liệt phản đối dùng tấm nilon trải dưới lưng bé để bé tè không bị ướt giường vì rất khó chịu.